Limburgse Economie
24-12-2009‘Met protestantse baas heb je gewoon pech’
Proefschrift onderzoekt voor het eerst invloed van geloof op gedrag leidinggevende
Protestantse managers zijn minder mensgericht dan hun katholieke of niet-gelovige collega’s. Voor hen gaat taak -en prestatiegerichtheid boven mensgerichtheid, maar dat vertaalt zich niet in een hoger rendement van hun ondergeschikten, eerder het tegendeel.
Dat blijkt uit het proefschrift ‘Management en levensbeschouwing in Nederland’, waarop organisatiedeskundigen Tom van den Belt en Joop Moret op 14 januari promoveren aan de Radboud Universiteit. Volgens Van den Belt is er nooit eerder empirisch onderzoek gedaan naar de invloed van geloof op de kwaliteit van bestuurders.
Vraag: Waarom bent u hierin gedoken?
‘In onze praktijk als organisatieadviseurs kregen we vaak te maken met mensen die last hebben van een “slechte baas” van protestantse huize. Verder viel het bij studiedagen over christelijk leiderschap op dat er verheven verhalen worden gehouden, maar dat protestantse directeuren hun ondergeschikten vaak hard aanpakken. Opvallend daarbij is dat uitgerekend protestanten op dit gebied allerlei organisaties (zoals de Reformatorisch Maatschappelijke Unie (RMU), Christennetwerk/ GMV en CMNC) in stand houden en katholieken niet. Dat roept de vraag op hoe de theorie zich verhoudt tot de praktijk.’
Vraag: Wat bleek?
De protestanten blijken minder mens- en commitmentgericht. Ze werken meer met gezag en gaan minder uit van gelijkwaardigheid dan katholieke en niet-christelijke managers. Als protestant viel me dat toch een beetje tegen. Wat we niet hadden verwacht was dat er geen verschil is tussen orthodoxe en modernere protestanten. Op grond van de godsdienstsociologie waren we er een beetje van uitgegaan dat orthodoxen (zoals staatkundig gereformeerden) hier anders in zouden staan dan modernen, zeg maar CDA of zelfs binnen GroenLinks. Maar de calvinistische geest blijkt overheersend.’
Vraag: Dus mensen met een protestantse baas hebben gewoon pech?
‘Statistisch gezien wel. Je kunt natuurlijk ook een goeie hebben. Ik ben zelf jarenlang directeur geweest bij een thuiszorgorganisatie en was heel erg gericht op zaken als je thuis voelen. We kwamen op de eerste plaats qua werknemerstevredenheid in onderzoeken van PricewaterhouseCoopers. En misschien speelt het hele probleem ook niet zo bij organisaties waar werknemers dezelfde protestantse opvattingen huldigen als hun werkgever.’
Vraag: Waarom ging Arie Boomsma dan van de EO naar de KRO?
‘Ik heb daar geen onderzoek naar gedaan. Maar katholieke organisaties zijn meer commitmentgericht.’
Vraag: En niet-christelijke managers?
‘Die scoren vergelijkbaar met katholieken. Kennelijk laten die zich inspireren door de humanistische vakliteratuur, waarin ook de gelijkwaardigheid van mensen wordt benadrukt. Over islamitische managers durf ik me niet uit te laten. Die zaten niet in het onderzoek en ik weet te weinig van hun geloofsachtergrond.’
Vraag: Zijn protestantse managers, omdat het bedrijfsbelang vooropstaat, misschien wel beter voor de aandeelhouders?
‘Ook dat is niet het geval. Er zit verder namelijk geen verschil tussen protestanten en anderen als het om taak- en controlegerichtheid gaat. De combinatie van maximale mens- en taakgerichtheid is nu eenmaal het beste. Dat bleek onlangs uit een ander proefschrift over dienend leiderschap. Werknemers die zich ergens thuis voelen, gaan harder werken en leveren dus een hoger rendement.’
Vraag: Hoe verklaart u die geringe discrepantie tussen orthodox en modern?
‘Er blijkt toch een groot verschil te zitten tussen dogma en dagelijkse praktijk. Strenge protestanten leren op zondag dat de mens van nature tot het kwade is geneigd. Maar als ze maandag op kantoor komen, hebben ze toch een heel positief beeld van hun personeel. De leer van de algemene genade stelt ze in staat die tegenstelling te overbruggen. Calvijn en ook Abraham Kuijper hebben daarop gehamerd, opdat de strenge leer een ordelijke samenleving niet in de weg zou staan. Zoals een geïnterviewde zei: “Het moet wel werkbaar blijven.”’
Vraag: Keert geloof terug op het werk?
‘Je ziet in de crisis dat waarden en spiritualiteit meer aandacht krijgen. Van leidinggevenden wordt verwacht dat ze dat expliciet maken. Je hoeft niet te preken van de kansel. Het zit puur in het gedrag. Betrouwbaar zijn, doen wat je zegt.’
Vraag: Hoe staat u hier zelf in?
‘Orthodox van huis uit, nu meer een mix. Benedictijns management wordt het wel genoemd. Vroeger waren er geen katholieken en protestanten. Alleen christenen. Zo zou het moeten zijn.’
Het proefschrift is te bestellen via www.beltomadvies.nl
- « terug |
- Bron: Financieele Dagblad |
- Geef uw reactie op dit artikel |
- Tell a friend
- De artikelen van WijLimburg.nl mogen niet zonder schriftelijke toestemming worden overgenomen. Ze vallen onder de Auteurswet.
Tell a friend »
Inloggen »
Alvorens u een reactie kunt plaatsen dient u in te loggen. Nog geen account? Registreer dan hier
Gerelateerde artikelen »
