NVM Business: kwalitatieve tekorten op kantorenmarkt; in Limburg maar beperkt

Door de beperkte nieuwbouwproductie van de afgelopen jaren en het herstel van de economie en de kantorenmarkt zijn er op de kantorenmarkt op diverse locaties kwalitatieve tekorten ontstaan. Hoewel het kantorenaanbod nog altijd substantieel is, sluit een groot deel van het aanbod onvoldoende aan op de huidige vraag. Voor de komende jaren wordt een nieuwbouwproductie van minimaal 300.000 m2 per jaar verwacht.

De nieuwbouw van kantoren zal de komende jaren vooral plaatsvinden in de stadsregio’s van de grote steden in de Randstad, maar zal ook in Noord-Brabant en Gelderland substantieel zijn. Buiten het economische kerngebied van Nederland (in Zeeland, Limburg, de kop van Noord-Holland en Noordoost-Nederland) zal, met name buiten de grote steden, sprake zijn van beperkte nieuwbouw. In de kleine steden is nieuwbouw vooral van belang om verouderde kantoren te vervangen. Transformatie en sloop van incourante panden is hier essentieel. In de steden komen vooral centrum- en stationslocaties in aanmerking voor nieuwe kantoren. Met name voor kleinere bedrijven. Ook bijzondere locaties, bijvoorbeeld aan het water, zijn geschikt. Daarnaast komen cultuurhistorische panden in aanmerking voor transformatie naar kantoren. Voor grotere bedrijven blijven ook de kantorenparken een alternatief.

Mismatch vraag en aanbod
De mismatch tussen vraag en aanbod wordt veroorzaakt door een toenemende vraag naar kantoren in dynamische en multimodaal ontsloten gebieden met een breed pakket aan voorzieningen. Dit zijn vooral centrumgebieden en stationslocaties. Veel aanbod bevindt zich echter op kantorenparken. Als gevolg van het nieuwe werken zijn daarnaast grote vloeroppervlakten en open ruimtes gewenst. De maatvoering van het bestaande aanbod sluit hier vaak onvoldoende op aan. Ook is er in toenemende mate vraag naar duurzame kantoren. Dit wordt versterkt door het Energieakkoord en het beleidsvoornemen een energielabel van minimaal C voor kantoren verplicht te stellen vanaf 2023. Een groot deel van het aanbod voldoet hier niet aan.

Noodzakelijke nieuwbouwproductie
Nieuwbouw is nodig om zowel de groei van de kantoorhoudende werkgelegenheid op te vangen (uitbreidingsvraag) als om verouderde kantoren te vervangen (vervangingsvraag). In 2007 werd in Nederland nog bijna 1,1 mln. m2 aan nieuwe kantoren gerealiseerd. In 2016 was dit nog maar 265.000 m2. De sterke afname komt voort uit een daling van de vraag als gevolg van de economische crisis en het nieuwe werken. Door het nieuwe werken nam het aantal m2 per werknemer substantieel af. Gezien het omvangrijke aanbod verwachten NVM Business en Bureau Stedelijke Planning niet dat de nieuwbouwproductie van voor de crisis zal terugkeren. De verwachting is dat in de komende tien jaar sprake zal zijn van een productie van minimaal 300.000 m2 per jaar. Afhankelijk van de economische groei en de transformatie van oude kantoren kan deze verder toenemen.