Angst voor tegenvallers: zorggelden opgepot, minder zorg, minder personeel

In mei werd bekend dat de gemeenten vorig jaar 310 miljoen euro hebben overgehouden aan WMO-budgetten (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) die ze beschikbaar hadden voor dagbesteding, ondersteuning, huishoudelijke hulp.  Koraalgroep en Cicero maakten gisteren hun jaarcijfers openbaar. Beide Limburgse zorggroepen doen er ook alles aan om financieel voldoende spek op de ribben te hebben.

Hetzelfde voorzichtige gedrag is ook te zien bij de grote zorgverzekeraars. Uit angst dat doemscenario’s over stijgende zorgkosten uitkomen, hebben ze de afgelopen jaren alvast miljarden extra geparkeerd op hun spaarrekeningen.

In de praktijk van gemeenten en zorggroepen leidt dat ertoe dat geld gepot wordt en niet besteed wordt aan de doelgroepen waarvoor het bedoeld is. De Koraalgroep erkent dat de facto ook: van het resultaat wordt nu 1.5 miljoen euro bestemd voor verbetering van het ‘primaire proces’. Dat gaat dus naar de mensen waarvoor Koraalgroep in de markt is.

De gemeenten hebben 310 miljoen euro overgehouden en bijvoorbeeld niet besteed aan personele inzet, bij de zorginstellingen verdwijnen de banen met de tientallen en honderden tegelijk. Jeugdzorg is overgeheveld naar gemeenten, het rijk wil af van dure verzorgingscentra en wil mensen meer in de thuisomgeving oud laten worden. De omzetten van Koraalgroep en Cicero zakken als gevolg van dat beleid met meerdere miljoenen afgelopen jaar.

Het gedrag van gemeenten en van bestuurders van zorggroepen is te verwachten en begrijpelijk. Als verantwoordelijk wethouder houdt je liever iets over dan dat je de gemeenteraad een overschrijding van de budgetten moet melden. Ook zorgbestuurders willen ‘in control’ zijn. En dat moeten ze ook; gelet op de verantwoordelijkheid die ze dragen voor cliënten, personeel en de maatschappij.

Wie de jaarverslagen van de zorggroepen leest, begrijpt waarom grote financiële buffers worden aangelegd. De zorginstellingen hebben te maken met politiek Den Haag. Op het beleid en de inkomsten uit de Den Haag kun je niet meerjarig bouwen want ze wijzigen voortdurend. Haagse bezuinigingen moeten ergens landen: iemand betaalt de rekening. Ook wijzigen de rekenregels vanuit Den Haag nogal eens.

Zorgorganisaties moeten daarom voortdurend reorganiseren om bij te blijven voor de toekomst. Dat leidt tot frictiekosten. Afscheid nemen van personeel kost geld.

Zorggeld is bepaald geen rustig bezit. Dat leidt  tot extra voorzichtigheid (lees: sparen), dat leidt ook tot een onnodig groot  beslag op de beschikbare middelen voor administratie en management.

Politiek Den Haag loopt zich alweer warm voor de volgende verkiezingen. Er zal straks ongetwijfeld een nieuw kabinet zitten dat de zorg gaat verbeteren.

Maurice Ubags