Gelijk loon in EU, speelt al decennia

Tijdens mijn rechtenstudie eind jaren tachtig in Tilburg volgde ik een extra vak: internationaal arbeidsrecht. Aan de orde kwam de doorwerking van het Europese recht in het Nederlandse arbeidsrecht. Uitspraken van het Hof in Luxemburg  werken door in het Nederlandse arbeidsrecht. Ik hoorde als student tijdens de colleges voor het eerst over de ILO, de International Labour Organisation. De overkoepelende club van de nationale vakbonden.

Zowel de doorwerking van het Europese recht als de lobby van de ILO leidde tot kleine succesjes. Het arbeidsrecht in Europa werd door een verplichte gelijke uitleg van regels iets harmonieuzer. Het ILO beijverde zich onder meer voor een gelijke beloning van arbeid in onder meer Europa, waardoor werknemers niet meer tegen elkaar uitgespeeld kunnen worden.

En waardoor voor werkgevers overigens ook een gelijker speelveld ontstaat.

De praktijk is vele malen weerbarstiger gebleken in Europa. Van een gelijk arbeidsrecht is nog lang geen sprake. Kijk naar de bescherming van arbeiders in Frankrijk, waar Macron overigens wel wat aan wil gaan doen, in vergelijking met die in andere landen. Kijk hoe Nederland op eigen houtje zoekt naar passende regels voor ZZP’ers, flexwerkers.

In heel Europa wordt geworsteld met de effecten van goedkope arbeidskrachten uit de voormalige Oostbloklanden. Werkgevers en burgers maken daar misbruik van (talloze constructies met in het buitenland gevestigde postbus-bv-tjes) en profiteren daarvan (Polen die goedkoop je huis stucen.)

Werkgevers die zich keurig aan de cao houden worden soms weggeconcurreerd door ondernemers die – vanuit het buitenland – constructies tegen de geest van de wet opzetten en dus goedkoper kunnen werken.  Ik roep in herinnering de inzet van Portugezen bij het ondertunnelen van de A2 in Maastricht. Luister maar eens op een gemiddelde bouwplaats hoeveel talen daar worden gesproken.

De EU wil nu 2021 – dat is dan ruim dertig jaar na mijn rechtenstudie –  een gelijke betaling van alle tijdelijk gedetacheerden in Europa. De transportsector uitgezonderd, omdat de ministers van sociale zaken van alle landen het daarover nog niet eens konden worden. Lees: de belangen lopen te ver uiteen. Kennelijk heeft De Limburger nog niet genoeg onthullende verhalen geschreven over malafide transportondernemers.

Het is typisch Europa. Gelijke betaling van werknemers is een stap vooruit voor zowel werknemers als werkgevers. Al vindt Frank van Gool van OTTO vandaag ook dat deze stap niet ver genoeg gaat.  Maar wat heeft zelfs deze stap lang geduurd. Pfff.

Het is als met het toezicht op de al lang internationaal opererende banken. Dat Europese toezicht via de ECB in Frankfurt is er pas gekomen nadat er een bankencrisis was die de economie naar de rand van de afgrond bracht.

Er zijn nog veel terreinen waarop een Europese oplossing beter is dan een nationale oplossing. Een Europees leger kan voor de opgetelde belastingeuro’s veel meer slagkracht leveren, veel innovatiever zijn, dan de afzonderlijke nationale legers dat kunnen. De VS bewijzen dat zonneklaar.

De belastingwetgeving – denk alleen aan de btw-tarieven – moet Europees georganiseerd worden. Waarom overal verschillende systemen, waardoor een hele industrie van accountants en fiscalisten in stand gehouden wordt die maar één doel heeft: klanten zo min mogelijk belasting laten betalen. Nederland is wat dat betreft bepaald geen lichtend voorbeeld. Kijk naar de plannen van Rutte-III om het vestigingsklimaat hier nog wat zonniger te maken voor internationale bedrijven.

Kortom: kom op Europa! Alleen veel harder gaan lopen. Burgers begrijpen de voordelen van meer Europa  heus wel, mits ze goed uitgelegd worden.

Mr. Maurice Ubags