IKEA: Nederlandse fiscus schandknaap grootkapitaal

En weer is Nederland in opspraak als belastingparadijs. Panama-papers, Paradise-papers, Starbucks en nu Ikea. De bouwer van de Billy-boekenkasten heeft volgens de Europese Commissie de afgelopen jaren tot één miljard euro te weinig belasting afgedragen aan Nederland.

Geheel met medeweten van de fiscus: die faciliteert het internationale bedrijfsleven met zogenoemde ‘rulings’.  Zeg maar: deals. Want dat systeem van ‘rulings’ is volgens de VVD en de met de liberalen samenspannende coalitiegenoten enorm belangrijk voor het vestigingsklimaat van bedrijven in Nederland. Dat levert ons land heel veel goede banen op: aan de Zuidas in Amsterdam wemelt het van de fiscalisten, advocaten en notarissen die deze belastingtrucs in de bovenwereld faciliteren. Zij bedenken de financiële trapeze-acts; onze belastingdienst spant welwillend het vangnet.

Alle rode lopers liggen uit voor de multinationals: ons land heeft circa vierduizend (!) van die rulings getroffen.

Het wachten is op ‘fiscus-leaks’, zodat bekend wordt wie allemaal geen belasting betaalt. Wie de bedrijven zijn die het opbrengen van de algemene middelen zonder enige schaamte  overlaten aan het MKB, aan elke werkende burger. Groepen die niet als Ikea vanuit ons kikkerlandje een belastingconstructie in elkaar sleutelen met landen als Luxemburg en Liechtenstein.

Het is niet alleen een Nederlands probleem, dat we 1.000.000.000 euro aan belastinginkomsten niet hebben willen incasseren. De Nederlandse fiscus maakt het Ikea mogelijk om ook in de andere Europese landen geen belasting te hoeven betalen. Ook al die landen zijn gedupeerd.

Dat gaat overigens vrij simpel. Bij Ikea betalen alle vestigingen in alle landen aan de overkoepelende Nederlandse Ikea voor het gebruik van de naam Ikea. Net zoals Starbucks alle vestigingen aan Nederland laat betalen (royalties) voor het gebruik van de unieke recepten. Die royaltie-regeling is zo aantrekkelijk dat U2 ook in Nederland is gevestigd. Je laat de winsten naar Nederland vloeien, waar je vervolgens een gunstige deal met de fiscus sluit.

Nederland was lange tijd gidsland als het ging om ontwikkelingshulp, om mensenrechten, om ons sociaal stelsel, om heel veel andere mooie dingen voor de universele mens. Nederland is nu vooral een land vol gidsen voor wie liever geen belasting betaalt.

De Ikea-zaak is niet goed voor het Nederlandse aanzien, zo leggen de commentatoren uit: als we door Europa verplicht achterstallige belasting moeten gaan innen bij Ikea, schenden we gemaakte afspraken met de Zweden. Het is de wereld op zijn kop.

We zijn moreel afgegleden. Ons morele kompas is volkomen dolgedraaid. Voor een paar rotcenten prostitueren we ons voor het internationale bedrijfsleven. Voor een handvol goede banen en wat extra vluchten naar en van Schiphol, laten we bewust tientallen zo niet honderden miljarden euro’s aan belasting lopen. Ikea, Starbucks en nog 3998 andere – nog onbekende – rulings rechtvaardigen die schatting.

Nederland als schandknaapje van het grootkapitaal.

Ondertussen kan het feest weer beginnen aan de Zuidas, in al die landen waar Starbucks, Ikea cum suis hun echt hoofdkantoor hebben: het is weer de tijd van de eindejaarsbonussen.

‘Statues fall, democracy is flat on its back’, zingt Bono in zijn nieuwste nummer over de toestand in het Amerika van Trump. Lekker maatschappijkritisch. De hypocriet!

Maurice Ubags